ශ්‍රී ලංකාවේ පසු දිනැති චෙක්පත් (PDC) කළමනාකරණය, අගරු වීම් සහ බැංකු ප්‍රතිසන්ධානය

ශ්‍රී ලංකාවේ දින 30, 60 හෝ 90 ක ණය කාලසීමාවන් (Credit Periods) ලබාදීමේදී ගැනුම්කරු විසින් අනාගත දිනයක් සහිත චෙක්පත් ලබාදීම සාමාන්‍ය ව්‍යාපාරික චාරිත්‍රයකි.

මෙමගින් ගැනුම්කරුට ණය පහසුකම ලැබෙන අතර විකුණුම්කරුට ගෙවීම පිළිබඳ නීතිමය සහතිකයක් ලැබේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ චෙක්පත් පාලනය වන්නේ 1884 අංක 28 දරන විනිමය බිල්පත් ආඥාපනත (Bills of Exchange Ordinance) යටතේය:

PDC ලැබුණු වහාම ප්‍රධාන බැංකු ගිණුමට (Main Bank Account) බැර නොකළ යුතුය. ඒ වෙනුවට PDC In-Hand (තාවකාලික වත්කම් ගිණුම) භාවිතා කළ යුතුය:

PDC චෙක්පතක් ගමන් කරන ප්‍රධාන අදියර 5:

1. ලැබීම (Received): පාරිභෝගිකයාගෙන් චෙක්පත ලබාගෙන ලියාපදිංචි කිරීම.

2. සුරක්ෂිතව තබාගැනීම (In Safe): චෙක්පතේ දිනය පැමිණෙන තෙක් ආරක්ෂිතව තැබීම.

3. තැන්පත් කිරීම (Deposited): අදාළ දිනයේදී වාණිජ බැංකුවට ඉදිරිපත් කිරීම.

4. මුදල් මාරු වීම (Cleared): ලංකා ක්ලියරින් (LankaClear) හරහා මුදල් බැංකු ගිණුමට බැර වීම.

5. අගරු වීම (Dishonoured/Bounced): ගිණුමේ ප්‍රමාණවත් මුදල් නොමැතිකම නිසා බැංකුවෙන් ප්‍රතික්ෂේප වීම.

චෙක්පතක් බවුන්ස් වූ විට (Payment Stopped / Refer to Drawer) වහාම ගිණුම් සටහන් ආපසු හැරවිය (Reverse) යුතුය:

අගරු වූ චෙක්පතක් සඳහා මුදල් අයකර ගැනීමට ශ්‍රී ලංකා නීතිය යටතේ නීතිඥවරයෙකු මඟින් දින 14 ක අවසන් නිවේදනයක් (Letter of Demand) යැවිය හැක. මුදල් නොගෙවන්නේ නම් දිසා අධිකරණයේ නඩු පැවරීමට පූර්ණ නීතිමය අයිතිය ඇත.

Commercial Bank, Sampath, HNB, BOC වැනි දේශීය බැංකුවල e-Banking ප්‍රකාශන (CSV/PDF) සෘජුවම ගිණුම් පද්ධතියට Import කර ස්වයංක්‍රීයව සසඳා බැලිය යුතුය.

අනාගත දිනවලදී මාරු වීමට නියමිත චෙක්පත් පිළිබඳ දින දර්ශනයක් (Maturity Calendar) තිබීමෙන් ඉදිරි මාසවල ලැබෙන මුදල් පිළිබඳව නිවැරදි තක්සේරුවක් ලබාගත හැක.

SyncBooks හි අන්තර්ගත PDC මොඩියුලය මඟින්:

පසු දිනැති චෙක්පතක් එහි දිනයට පෙර බැංකුවට දැමිය හැකිද?

නැත. දිනයට පෙර දැමුවහොත් 'Post-Dated' යන හේතුව දක්වා බැංකුව විසින් චෙක්පත ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබේ.

චෙක්පතක වලංගු කාලය කොපමණද?

චෙක්පතේ සඳහන් දිනයේ සිට උපරිම මාස 6 කි. මාස 6 ඉක්මවූ පසු එය කල් ඉකුත් වූ (Stale) චෙක්පතක් බවට පත්වේ.